NYT: Herkes 'dünyanın en sıkıcı' Türk yöneticisiyle tanışmak istiyor!

NYT’nin haberinde en çok öne çıkan unsur Fatih Birol’un ABD’de yarattığı etki. IEA’nın “fosil yakıt talebi düşecek” öngörüsü, Trump’a yakın Cumhuriyetçilerin öfkesini tetikledi. Bazı Kongre üyeleri, “IEA’nın fonları kesilsin” çağrısı yaparken, raporlar “saçmalık” olarak nitelendirildi.

Gerilim öyle büyüdü ki ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Birol ile kriz telefonu gerçekleştirmek zorunda kaldı. NYT’ye göre bu görüşme, IEA’nın Washington politikalarında ne kadar etkili bir aktör haline geldiğinin açık göstergesi.

OPEC ile IEA arasında görünmez savaş

OPEC de Birol’un gelmiş geçmiş en rahatsız edici muhataplarından biri. Kurum, IEA’yı “petrol karşıtı propaganda yapmakla” suçluyor. Birol ise NYT’ye şu sözlerle karşılık veriyor:

“Biz kimseye ne yapacağını söylemiyoruz. Sadece olacak olanı söylüyoruz.”

IEA’nın “fosil yakıt yatırımlarının sona ermesi gerekiyor” mesajı, dünyanın en büyük petrol üreticilerini sıkıştırıyor.

IEA’nın dönüşümü: Sadece veri değil, yön tayin eden güç

Birol’dan önce IEA, büyük ölçüde teknik tablolar hazırlayan sakin bir kurumdu. Şimdi ise ülkelerin enerji stratejilerini etkileyen, iklim politikalarını tetikleyen ve hükümetlerin karar alma süreçlerine doğrudan rehberlik eden bir merkeze dönüştü.

NYT, IEA’nın bugün adeta “küresel enerji geçişinin beyni” gibi çalıştığını yazıyor.

Kimse onsuz karar almıyor

Kendini “dünyanın en sıkıcı adamı” diye tanımlasa da NYT’ye göre Birol’un sözleri hem liderleri hem petrol şirketlerini hem de aktivistleri harekete geçiriyor.

IEA’nın “Net Sıfır 2050” planı, dünya çapında tartışmaların ana referansı oldu.

Küresel genişleme ve güç birikimi

IEA’nın üye sayısı artıyor; Hindistan ve Brezilya katılmak üzere. Kurumun bütçesi ve personeli son yıllarda ikiye katlandı. Birol ise oy birliğiyle 2027’ye kadar yeniden seçildi; enerji dünyasında bu, güçlü destek anlamına geliyor.

Yine NYT’ye göre “onun söylediği şey, birkaç gün içinde tüm dünyada fiyatları ve politikaları etkileyebiliyor.”

Fatih Birol kimdir?

Fatih Birol, dünya enerji politikasının en etkili isimlerinden biri olarak kabul edilen, Türkiye doğumlu bir enerji ekonomistidir. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) başına 2015’te geçti ve o tarihten bu yana kurumu köklü biçimde dönüştürerek hem hükümetlerin hem şirketlerin hem de küresel enerji piyasalarının yönünü etkileyen bir yapıya taşıdı.

1958 doğumlu olan Birol, İstanbul Teknik Üniversitesi’nde elektrik mühendisliği eğitimi aldıktan sonra Avusturya’daki Viyana Teknik Üniversitesi’nde enerji ekonomisi alanında yüksek lisans ve doktora yaptı. Kariyerine OPEC’te başladı; petrol piyasaları ve üretim stratejileri üzerine uzmanlaştı. Bu dönem, ona daha sonra IEA’da karşı karşıya geleceği fosil yakıt jeopolitiğini derinlemesine anlama avantajı sağladı.

1995’te IEA’ya katıldı. Uzun yıllar boyunca kurumun en önemli yayını olan “World Energy Outlook”un baş ekonomisti ve yöneticisi olarak çalıştı. Bu görev, Birol’u enerji piyasalarının küresel referans ismi haline getirdi. Her yıl yayımlanan raporlar, bakanlıkların, enerji şirketlerinin ve finans kurumlarının strateji planlamalarında en çok danıştığı kaynaklardan biri oldu.

2015’te IEA Başkanı olduğunda kurum sade bir veri merkezi görünümündeydi. Birol, NYT’nin ifadesiyle “IEA’nın DNA’sını değiştirdi.” Ajansı enerji geçişinin ana aktörlerinden biri haline getirdi; fosil yakıt talebindeki dönüşümü önceleyen projeksiyonlar ve iklim uyumlu senaryolar yayımlayarak IEA’yı yalnızca bir gözlemci olmaktan çıkarıp politika yapıcıların baş danışmanı konumuna taşıdı.

Görev süresince kurumun bütçesi ve çalışan sayısı ikiye katlandı; IEA ilk kez genişlemeye giderek Hindistan ve Brezilya gibi küresel ekonomilerin katılımına kapı açtı. Birol’un liderliğinde IEA, Paris Anlaşması’nın hedefleriyle uyumlu senaryolar geliştiren ve enerji yatırımlarının yönünü etkileyen bir otoriteye dönüştü.

Birol, uzun kariyeri boyunca birçok uluslararası ödüle layık görüldü. Japonya tarafından “Birinci Sınıf Yükselen Güneş Nişanı”, Birleşik Arap Emirlikleri tarafından “Zayed Sürdürülebilirlik Ödülü” ile onurlandırıldı. TIME dergisi, onu “dünyanın en etkili 100 kişisi” listesine dahil etti.