Basel IV geçişi kademeli olarak 1 Ekim’de başlıyor

Yenilikler neler?

BHFOR kapsamında yapılan değişiklikler bankaların faiz oranı riskinden kaynaklanan sermaye ihtiyaçlarını daha ihtiyatlı bir biçimde takip etmesini sağlıyor. Eskiye göre daha kolaylaştırıcı geçişler mevcut tebliğ taslağında yer alıyor.

BHFOR düzenlemesinde, bankacılık sisteminde standart rasyo hesaplamalarının metodolojisini önemli ölçüde yeniden şekillendiriyor. Öncelikle, hesaplamalarda özkaynak yerine ana sermayenin (CET1 ve AT1) esas alınması öngörülüyor; azami oran ise %20’den %15’e düşürülerek hem konsolide hem de konsolide olmayan düzeyde uygulanıyor. Vadeli mevduatların erken kapanması ve kredilerin erken ödenmesi gibi opsiyonel davranışların ekonomik değer değişimi üzerindeki etkilerinin dikkate alınması zorunlu hale getirilerek; faiz oranı şok senaryoları ise 2’den 6’ya çıkarılarak paralel olmayan getiri eğrisi kaymalarını da kapsayacak biçimde genişletildi. Çekirdek mevduat hesaplamasında portföy bazında azami oran ve vade sınırları da yeniden düzenlendi, ayrıca bankalar arasında uygulama farklılıklarını gidermek amacıyla kullanılacak verim eğrilerinin BDDK tarafından belirlenmesi hüküm altına alındı. Son olarak, azami oranın aşılması durumunda sermaye yeterliliği hesaplamasında yapılacak indirim için aranan tekrar sayısı 2 yerine 3 olarak yenilendi.

Basitleştirilmiş Yaklaşım ile ilgili hayata geçecek değişikliklerde ise bankaların güncel sermaye risk yükümlülüklerini belli katsayılarla çarpılması suretiyle hesaplanması değişikliği getiriliyor. Buradaki katsayılar özet olarak aşağıdaki tabloda yer alıyor.

Buna göre basitleştirilmiş yaklaşıma göre yapılacak risk ağırlıklı varlıklar toplamı bankaların sermaye yeterlilik rasyolarını hatırı sayılır bir biçimde etkileyecektir. Tebliğ taslağında, BDDK standart yaklaşıma geçişle beraber, basitleştirilmiş yaklaşımın kurumun onayına tabi olacak bir istisna olacağını belirtmiş olsa da, standart yaklaşıma ilişkin bir taslak henüz yayımlanmadı. Ancak beklenti standart yaklaşmın da kurum tarafından yayımlanması ve bankaların bu yaklaşıma göre sermaye risk yükümlülük hesaplamalarını gerçekleştirmeleri yönünde. Çünkü hem bankalar BASEL IV standart yaklaşımı kapsamındaki altyapılarını hazırlamaya devam ediyor hem de basitleştirilmiş yaklaşıma göre gelecek ek sermaye yükümlülüğü bankaların sahip olduğu pozisyonlara göre sermaye yeterlilik rasyolarını hatırı sayılır biçimde etkileyecek gibi görünüyor.

Standart yaklaşımda neler var?

Basel Komitesi’nin Fundemental Review of Trading Book (FRTB) kapsamında tanımladığı Standart Yaklaşım, bankaların piyasa riski için sermaye gereksinimini dört ana unsur üzerinden hesaplamalarını öngörüyor. Özet olarak, Risk duyarlılığı yükümlülüğü altında genel faiz oranı, döviz, emtia, hisse senedi ve üç farklı kredi spread sınıfı olmak üzere yedi risk kategorisi için delta, vega ve curvature (gamma) duyarlılıklarının ölçülmesi zorunluluğu bulunuyor. Bu hesaplamalarda düzenleyici kurum tarafından belirlenmiş risk ağırlıkları ve korelasyon katsayıları kullanılıyor. İkinci olarak, Default Risk Charge (Jump-to-Default riski) (temerrüt riski), karşı tarafın iflası halinde oluşabilecek zararları dikkate almakta ve her pozisyon için LGD ile risk ağırlıklarının çarpılmasıyla hesaplanıyor. Üçüncü unsur olan Residual Risk Add-On,(artık risk) standart duyarlılık temelli yöntemlerle ölçülemeyen riskleri kapsıyor ve özellikle egzotik opsiyonlardan kaynaklanan risklerin nominal tutarları ile düzenleyici tarafından belirlenen risk ağırlıklarının çarpılması esasına dayanıyor. Bu çerçevede, piyasa riskinin daha kapsamlı, duyarlılığa dayalı ve pozisyon türüne özgü bir yaklaşımla sermaye yükümlülüğüne yansıtılması hedefleniyor.

Standart yaklaşıma ilişkin tebliğ taslağının da yayımlanması beklenirken, bankalar bu konudaki çalışmalarını devam ettiriyor.