600 bin kamu işçisinin gözü üçüncü teklifte! Toplu sözleşmede sona gelindi

Kamu işçileri için kıyasıya devam eden toplu iş sözleşmesi müzakerelerinde sona gelindi. Yüzbinlerce işçinin kazancını etkileyecek olan müzakerelerde, taraflar son kozlarını bu hafta paylaşacak. Kamu işverenlerini temsil eden Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenler Sendikası (TÜHİS) üçüncü teklifini işçi kesimine iletecek.

Yapılan iki tekliften tatmin olmayan sendikalar, gelecek yeni teklifin de beklentiyi karşılamayacağı inancında. İşçi kanadının umudu ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'da...

Peki toplu iş sözleşme yetkisini alan sendikalar ne yapacak? Süresinde grev kararı almazlarsa sendikaların yetkisi düşecek mi? 

Toplu iş sözleşmesi nedir?

Toplu iş sözleşmesi, işçilerin sendika aracılığıyla, işverenle yaptıkları çalışma koşulları ile haklarını belirleyen yazılı anlaşmadır.

Toplu iş sözleşme süresi ne kadardır?

Toplu iş sözleşmesi, 1 yıldan az ve 3 yıldan uzun süreli olamaz. Toplu iş sözleşmesinin süresi sonradan taraflarca değiştirilemez. Toplu iş sözleşmesi yazılı olarak yapılır.

Toplu iş sözleşmesinden kimler yararlanabilir?

Toplu iş sözleşmesinden öncelikle o iş yerinde çalışan ve sözleşmeyi imzalayan sendikaya üye işçiler yararlanır. Ancak, sendikaya üye olmayan işçiler de belirli şartlar altında(dayanışma aidatı ödeme vb.) toplu iş sözleşmesinden faydalanabilir.

Toplu iş sözleşmesi zorlayıcı hamle grev nedir?

İşçilerin, topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya işin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla, aralarında anlaşarak veya bir kuruluşun aynı amaçla topluca çalışmamaları için verdiği karara uyarak işi bırakmalarına grev denir.

Grev kararı ne şekilde ve ne zaman alınır?

Grev kararı, uyuşmazlık tutanağının tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde alınabilir ve bu süre içerisinde, 6 iş günü önceden karşı tarafa bildirilecek şekilde uygulamaya konulabilir. Bildirilen tarihte başlamayan grev hakkı düşer.

Kimler grev yapamaz?

Can ve mal kurtarma işlerinde, cenaze işlerinde ve mezarlıklarda, şehir şebeke suyu, elektrik, doğal gaz, petrol üretimi, tasfiyesi ve dağıtımı ile doğalgazdan başlayan petrokimya işlerinde, bankacılık hizmetlerinde, Milli Savunma Bakanlığı tarafından doğrudan işletilen işyerlerinde, kamu kuruluşlarınca yürütülen itfaiye ve şehir içi toplu taşıma hizmetleri ve hastanelerde grev yapılamaz.

Süresinde grev kararı alınmazsa yetki düşer mi?

İşçi sendikalarının süresinde grev kararı almadığı takdirde toplu iş sözleşme yetkileri düşer. Sendikalar toplu iş sözleşme süresinin bitmesinden önceki 120 gün içinde, yeni sözleşme için yetki başvurusunda bulunabiliyor. Yetki belgesini aldıktan sonra taraflardan biri 15 gün içinde karşı tarafı toplu görüşmeye çağırır. Tarafların belirlediği yer, gün ve saatte ilk görüşme yapıldıktan sonra toplu görüşme 60 gün boyunca devam eder. Uzlaşma olmadığı takdirde resmi arabulucu devreye girer. Bu süreçte anlaşma olursa toplu iş sözleşmesi imzalanır, anlaşma olmadığı takdirde grev yasağı kapsamında olmayan işyerleri için grev süreci başlar.

Kamu işçilerinin talepleri ne?

Türk-İş ve Hak-İş'in ortak zam talebini 27 Şubat'ta açıkladı. İşçiler, günlük en düşük ücretin 1800 liraya yükseltilmesi, bu artışın ardından ücretlere 2025'in ilk altı ayı için yüzde 50, diğer altı aylık dönemleri için ise yüzde 25 zam yapılması ve üzerine yüzde 10 refah payı talep ediyor.

TÜHİS hangi tekliflerde bulundu?

TÜHİS'in ilk teklifi 2025 yılının ilk 6 ayı için yüzde 16, ikinci 6 ayı için yüzde 8 oldu. 2026 yılı için ilk 6 ay için yüzde 7 ikinci 6 ay için ise yüzde 5 zam teklifi sundu. TÜHİS ikinci teklifinde ise yeni teklif olarak ilk 6 ay için yüzde 17, ikinci 6 ay için ise yüzde 10 oranında zam önerdi. 2026 yılı için ise teklif değişmedi. İlk 6 ay için yüzde 7 ikinci 6 ay için ise yüzde 5 oldu.

Şimdi ne olacak? Türk-İş'in eylem planı ne?

TÜHİS'in ilk iki teklifini tatmin edici bulmayan işçi kanadı, bu hafta içinde yapılacak üçüncü teklifte de istediğini alamazsa grev kartını kullanmayı planlıyor. 4 Haziran'da başlayan ve 17 Temmuz'a kadar sürecek olan üç haftalık süreçte, altı aşamalı bir eylem takvimi hayata geçirilecek. Eylemler kapsamında yürüyüşler, iş yavaşlatmalar, bölge ve il temsilciliklerinden yapılacak basın açıklamaları, protestolar, işyerlerini terk etmeme eylemleri ve son aşamada 17 Temmuz'da genel grev niteliğinde bir günlük iş bırakma kararı yer alıyor.

Gözler Cumhurbaşkanı Erdoğan'da...

Gelinen aşamada işçinin gözü, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'da. İşçi kanadı toplu iş sözleşme müzakerelerine son noktayı Başkan Erdoğan'ın koyacağına inanıyor. Erdoğan'ın konuya ilişkin, "Kamuda çalışan yaklaşık 600 bin işçimizin toplu sözleşme süreçleri devam ediyor. Burada da hakkaniyetli ve rasyonel bir sonuca ulaşılacağına inanıyorum" ifadeleri umut verici bulunuyor.